خشکی واژن یکی از مشکلات شایع و نگران کننده ای بوده که بسیاری از زنان در سنین مختلف با آن رو به رو می شوند. این وضعیت بر کیفیت زندگی، سلامت جنسی و حتی اعتماد به نفس فرد تاثیر می گذارد. آیا تا به حال احساس سوزش، خارش یا درد هنگام رابطه جنسی را تجربه کرده اید و نمی دانستید علت آن چیست؟ این علائم نشانه ای از خشکی واژن می باشند که دلایل مختلفی از جمله تغییرات هورمونی، یائسگی، شیردهی، استرس، استفاده از برخی داروها یا بیماری های خاص دارد. در این مقاله قصد داریم به طور کامل درباره علائم خشکی واژن، علل ایجاد آن، روشهای پیشگیری، درمان های خانگی و دارویی بپردازیم پس با ما همراه باشید.
خشکی واژن چیست؟
خشکی واژن یکی از مشکلات شایع اما کمتر مطرح شده در میان بانوان بوده که کیفیت زندگی و سلامت جنسی را تحت تاثیر قرار می دهد. این وضعیت زمانی ایجاد می شود که رطوبت طبیعی دیواره های واژن کاهش می یابد و منجر به بروز علائمی مانند سوزش، خارش، درد هنگام مقاربت و حتی التهاب می شود.
برخلاف تصور رایج، خشکی واژن تنها محدود به دوران یائسگی نمی باشد بلکه زنان در سنین باروری نیز ممکن است در شرایط خاصی مانند دوران پس از زایمان، شیردهی یا به دلیل مصرف برخی داروها و بیماری های خاص آن را تجربه کنند. نقش اصلی در حفظ رطوبت واژن را هورمون استروژن ایفا می کند. با کاهش این هورمون در بدن، بافت های واژن نازک تر، خشک تر و حساس تر می شوند.
علائم خشکی واژن
همانطور که در بالا ذکر کردیم خشکی واژن یکی از مشکلات رایجی بوده که بسیاری از زنان به ویژه در دوران یائسگی با آن رو به رو می شوند. علائم خشکی واژن به شرایط هر فرد بستگی دارد و برخی از افراد ممکن است تنها یک یا دو علائم را تجربه کنند، در حالی که برخی دیگر با مجموعه ای از نشانه ها مواجه می شوند. در ادامه به مهمترین علائم خشکی واژن اشاره می نماییم:
- خستگی
- بی خوابی
- تکرر ادرار
- گرگرفتگی
- تنگی واژن
- تعریق شبانه
- خارش واژن
- کاهش میل جنسی
- اختلال در حافظه
- تغییرات خلق و خو
- جوش یا آکنه پوستی
- سوزش در ناحیه واژن
- لذت نبردن از رابطه جنسی
- کاهش اعتماد به نفس جنسی
- افزایش عفونت واژن یا رحم
- سوزش و درد هنگام دفع ادرار
- احساس درد هنگام رابطه جنسی
- التهاب و نازک شدن پوست ناحیه تناسلی
- خونریزی یا ایجاد زخم پس از رابطه جنسی
بیشتر بخوانید: عفونت واژن چیست؟
دلایل بروز خشکی واژن
خشکی واژن یکی از مشکلات شایع و آزاردهنده در میان زنان بوده که در هر سنی رخ می دهد اما شیوع آن در دوران یائسگی به مراتب بیشتر است. این عارضه نه تنها بر کیفیت زندگی و روابط جنسی تاثیر می گذارد بلکه نشانه ای از اختلالات هورمونی یا بیماری های زمینه ای می باشد. در ادامه به مهمترین دلایل بروز این عارضه اشاره می نماییم:
- با جراحی برداشت تخمدان یا رحم، سطح این هورمون افت می کند.
- مصرف ناکافی آب بر رطوبت مخاط بدن از جمله واژن تاثیر می گذارد.
- برخی ازعفونت های واژینال نیز با ایجاد التهاب و خشکی همراه هستند.
- اختلالات هورمونی مانند افزایش پرولاکتین منجر به کاهش استروژن می شود.
- کاهش چربی بدن در ورزشکاران حرفه ای باعث افت سطح استروژن می شود.
- کاهش طبیعی سطح استروژن در این دوران، مهمترین عامل خشکی واژن است.
- برخی از ترکیبات موجود در محصولات جنسی باعث تحریک و خشکی واژن می شوند.
- شیمی درمانی و پرتودرمانی به تخمدان ها آسیب می زنند و ترشح استروژن را کاهش می دهند.
- بیماری های خودایمنی مانند سندرم شوگرن با خشکی در نواحی مختلف بدن از جمله واژن همراه است.
- نوسانات هورمونی پس از زایمان و در دوران شیردهی باعث کاهش استروژن و خشکی واژن می شود.
- شست و شوی مکرر واژن با شوینده های قوی تعادل PH واژن را برهم زده و منجر به خشکی می شود.
- مصرف سیگار باعث کاهش گردش خون در بافت های تناسلی و افزایش احتمال یائسگی زودرس می شوند.
- نوسانات طبیعی در چرخه قاعدگی به خصوص پس از تخمک گذاری یا پایان پریود سبب کاهش رطوبت واژن می شوند.
- یائسگی زودرس یا اختلالات تخمدان در زنان جوان نیز ممکن است به دلایل ژنتیکی یا دارویی دچار کاهش استروژن شوند.
- استرس و اضطراب مزمن و تنش های عصبی بر عملکرد غدد هورمونی تاثیر گذاشته و منجر به کاهش روان سازی واژن می شود.
- استفاده از داروهای خاص مانند آنتی هیستامین ها، داروهای ضدافسردگی، داروهای هورمونی و تاموکسیفن باعث کاهش رطوبت واژن می شوند.
بیشتر بخوانید: دیابت در بارداری چیست؟
روشهای تشخیص خشکی واژن
خشکی واژن یا آتروفی واژن یکی از مشکلات شایع در میان بانوان بوده که در هر سنی به ویژه بعد از یائسگی بروز پیدا می کند. این عارضه نه تنها موجب ناراحتی جسمی و اختلال در روابط جنسی می شود بلکه ممکن است نشان دهنده مشکلات هورمونی یا زمینه ای دیگری نیز باشد. تشخیص خشکی واژن با مشاهده علائم بالینی مانند احساس سوزش، خارش، درد هنگام نزدیکی یا خشکی ناحیه تناسلی آغاز می شود. با مراجعه به بهترین متخصص زنان و زایمان در ستارخان تهران، فرآیند بررسی آغاز شده و بر اساس معاینه بالینی و آزمایش های لازم، علت و شدت این عارضه مشخص می شود. به طور کلی روشهای تشخیص این عارضه به شرح زیر است:
- آزمایش پاپ اسمیر
- آزمایش ادرار در موارد خاص
- معاینه فیزیکی واژن توسط پزشک
- سونوگرافی برای بررسی ضخامت دیواره واژن
- نمونه برداری از ترشحات واژن برای رد عفونت
- آزمایش اندازه گیری سطح هورمون استروژن (آزمایش خون)
بیشتر بخوانید: روشهای پیشگیری از زگیل تناسلی
روشهای درمان خشکی واژن
کاهش سطح هورمون استروژن در بدن اصلی ترین علت بروز این مشکل بوده و ممکن است با علائمی مانند سوزش، خارش، درد هنگام رابطه جنسی یا حتی خونریزی همراه باشد. خوشبختانه امروزه روشهای متعددی برای درمان این عارضه وجود دارد که انتخاب نوع درمان باید تحت نظر پزشک متخصص زنان انجام گیرد تا ضمن رفع علائم از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود. به طور کلی روشهای درمان خشکی واژن به شرح زیر است:
- حلقه واژینال
- کرم واژینال
- شیاف واژینال
- استروژن موضعی
- استروژن خوراکی
- رابطه جنسی منظم
- قرص لاکتوفم (مکمل پروبیوتیکی)
- اجتناب از شوینده های شیمیایی معطر
- ورزش های کف لگن (مانند تمرینات کگل)
- کربوکسی تراپی (تزریق گاز CO₂ به واژن)
- ژل ها و لوبریکانت های مرطوب کننده واژینال
- لیزر واژینال (درمان سلولی و تحریک کلاژن سازی)
- قرص اسپمیفن (داروی غیر هورمونی موثر در کاهش درد جنسی)
- درمان های طبیعی و سنتی (عسل، آلوئه ورا، روغن زیتون، گزنه و…)
- مصرف مواد غذایی حاوی فیتواستروژن (سویا، دانه های روغنی، مغزها)
- تغییر سبک زندگی (مصرف مکمل ها، پوشیدن لباس زیر مناسب، نوشیدن آب کافی)
بیشتر بخوانید: تزریق ژل به واژن
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، خشکی واژن یکی از مشکلات رایج در میان بانوان به ویژه در دوران یائسگی یا به دلایل هورمونی است. خوشبختانه امروزه روشهای درمانی متنوع و موثری اعم از درمان های دارویی و هورمونی، لیزر و کربوکسی تراپی و درمان های طبیعی و خانگی برای کنترل و درمان این عارضه وجود دارد. نکته کلیدی در درمان موثر، تشخیص علت اصلی و انتخاب روش درمانی مناسب تحت نظر پزشک متخصص زنان است. انتخاب به موقع و آگاهانه روش درمان به بهبود کیفیت زندگی، کاهش علائم آزار دهنده و بازگشت به وضعیت طبیعی کمک شایانی می کند.
